Succesvol Onderwijscafé met Pedro De Bruyckere!

Afgelopen donderdag stroomde de theaterzaal van Bibliotheek Neude vol met collega’s tijdens het SPO Utrecht Onderwijscafé. Een evenement dat we organiseren om te inspireren, te leren en elkaar te ontmoeten. Na eerdere edities met onder andere Özcan Akyol en Steven Pont, stond vorige week Pedro De Bruyckere op het podium. De Bruyckere is pedagoog (of pedagoochelaar zoals hij zichzelf noemt), onderzoeker én bevlogen verhalenverteller. En dat laatste bleek geen understatement. Met humor, scherpe voorbeelden en een flinke dosis enthousiasme nam hij ons mee in de wereld van onderwijsmythes, leermethodes en praktische handvatten voor in de klas. Kleine, concrete tips die het verschil kúnnen maken. Want niet alles werkt en bijna niets werkt altijd. 

“Wie weet op welke leeftijd een kind bewust het verschil tussen 5 en 10 kan herkennen?” Met die vraag opende De Bruyckere het Onderwijscafé. Na een paar voorzichtige gokjes uit de zaal kwam het verrassende, bijna schokkende antwoord: vijf maanden. Hij lichtte het onderzoek achter deze bevinding toe en benadrukte dat kinderen vaak veel meer kunnen dan traditionele theorieën lang hebben aangenomen. Wat erop neerkomt dat we onze leerlingen vaak onderschatten. Hier rekening mee houden heeft een positief effect op het leerproces, aldus De Bruyckere. 
Een ander aandachtspunt in het leerproces volgens de Vlaamse pedagoog, is voorkennis. In het Utrechtse onderwijs weten we maar al te goed dat er een enorm verschil zit in kennis waarmee leerlingen de klas binnenkomen. Voorkennis bepaalt echter in belangrijke mate hoe nieuwe leerstof wordt opgepakt en onthouden. Het fungeert als een soort kapstok in het langetermijngeheugen waaraan nieuwe informatie kan worden opgehangen. Voor kinderen die thuis minder hulp of stimulans krijgen, betekent dit dat ze die basis vooral op school moeten opbouwen. Voor hen telt elke minuut in de klas dus letterlijk dubbel. 

De Bruyckere liet vervolgens op een aansprekende manier zien hoe waardevol het is om te begrijpen hoe je effectief kunt leren. Op basis van wetenschappelijk onderzoek legde hij uit hoe ons geheugen informatie verwerkt en waarom zelf nadenken en herhalen zo krachtig is als het gaat om kennis tot je nemen. Daaruit volgden allerlei inzichten die direct toepasbaar zijn in de klas. Zo leer je bijvoorbeeld meer van een klassikale uitleg dan van zelfstudie, en vraagt produceren (iets zelf verwoorden of uitleggen) aanzienlijk meer denkwerk dan het herkennen van een juist antwoord. Daarom zijn meerkeuzevragen wel makkelijker, maar minder effectief als het gaat om informatie onthouden. 

Ook benadrukte hij het belang van wachttijd: een krachtige didactische techniek waarbij een leerkracht bewust pauzeert na het stellen van een vraag, voordat iemand de beurt krijgt. Zo gaat de hele groep actief nadenken, in plaats van dat één leerling antwoord geeft en de rest achteroverleunt. Daarnaast moedigde hij leerkrachten aan om meteen na een lesmoment in hun agenda te noteren wanneer ze de stof opnieuw willen behandelen, met steeds langere tussenpozen. Helemaal in lijn met de bekende vergeetcurve van Ebbinghaus.

Tussendoor haalde De Bruyckere studiemethodes aan die we allemaal kennen maar die in de praktijk minder effectief blijken. Dat zorgde voor veel herkenning én geamuseerde reacties in de zaal. Want wie heeft er tijdens zijn studie niet enthousiast pagina’s vol gemarkeerd? Volgens De Bruyckere helpt dat helaas weinig: met markeren ‘parkeer’ je de informatie, waardoor je vooral onthoudt waar de tekst stond en niet wat er stond. Gezien de reacties in het publiek was dat voor veel collega’s een fijne eye-opener ;) 

De Bruyckere sloot zijn lezing af met een krachtige boodschap over collective teacher efficacy: het gedeelde geloof binnen een team dat je samen de leerresultaten van leerlingen positief kunt beïnvloeden. Volgens onderzoek van John Hattie is dit zelfs de meest bepalende factor voor leerprestaties. Wanneer leraren elkaar opzoeken, samen reflecteren, elkaar helpen en open in gesprek blijven, profiteren leerlingen daar rechtstreeks van. En precies dat is de kracht van het Onderwijscafé. Want na een lezing vol inzichten gaan we traditiegetrouw ‘op café’, zoals de Vlaamse Pedro De Bruyckere dat zo mooi omschreef. In het sfeervolle café in de Bibliotheek, Meneer Potter, werd onder het genot van een hapje en een drankje enthousiast nagepraat en volop ideeën uitgewisseld. 

En daarmee kwam er een einde aan alweer de vierde, succesvolle editie van het Onderwijscafé. Op 12 mei staat alweer de volgende gepland! We kijken er nu al naar uit!